Dinsdag 3 januari 2017

Anoniem shoppen in een winkelcentrum?

Niet alleen op internet kunnen webwinkeliers je shopgedrag door middel van cookies onderzoeken, ook in sommige winkelcentra word je tijdens het winkelen aan de hand van je smartphone nauwlettend in de gaten gehouden. Zo verzamelt het Nederlandse bedrijf Bluetrace met behulp van wifi-tracking gedetailleerde informatie over personen die zich in en rondom bepaalde winkels begeven. Mag Bluetrace dit zomaar doen?

Wifi-tracking

Door middel van wifi-tracking registreert Bluetrace MAC-adressen van mobiele telefoons met gegevens over de locatie, de datum en het tijdstip van de registratie. De wifi-sensoren meten niet alleen in de winkels zelf, maar hebben een bereik tot ver buiten de winkels. Hierdoor wordt ook informatie verzameld over toevallige voorbijgangers en omwonenden. Dit levert voor bedrijven belangrijke informatie op, zoals: hoeveel mensen de winkels passeren, hoeveel bezoekers de winkel in- en uitgaan en hoe lang zij op een bepaalde plaats blijven. Deze privacygevoelige informatie verkoopt Bluetrace vervolgens door aan winkeliers.

Het doel van wifi-tracking is om een beter inzicht te krijgen over de aanwezigheid van publiek op bepaalde momenten en plaatsen. Winkels kunnen hierdoor hun inrichting beter aanpassen op de loopstromen van het winkelend publiek. Eén van de schaduwzijden van deze technologie is dat winkeliers hun prijzen kunnen aanpassen op basis van het profiel dat van de winkelbezoeker is gemaakt.

Vaak wordt het gebruik van wifi-tracking niet aangegeven. Het winkelend publiek weet over het algemeen niet dat deze techniek wordt gebruikt om gegevens te verzamelen en wat de impact daarvan is op hun persoonlijke levenssfeer.

Mag dit?

Als je als bedrijf persoonsgegevens wilt verzamelen, mag dit alleen onder bepaalde voorwaarden. Het mag alleen als Bluetrace zich kan beroepen op een wettelijke grondslag. De gegevensverwerking is alleen toegestaan wanneer ondubbelzinnige toestemming is gegeven door het publiek of als de verwerking noodzakelijk is voor de behartiging van een gerechtvaardigd belang.

Bluetrace vraagt het publiek geen toestemming voor het verzamelen van gegevens en bovendien wordt er nauwelijks informatie gegeven over de wifi-tracking. Wel staat op de deur van sommige winkels een sticker met ‘WIFI BT TELLER’.

Bluetrace geeft aan dat de gegevens verwerkt worden, omdat dit noodzakelijk is voor een gerechtvaardigd belang, namelijk het verzamelen en leveren van bedrijfseconomische informatie. De werkwijze moet dan nog wel voldoen aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit. Daarvoor moet gekeken worden of het doel ook op een andere, minder vergaande manier of met minder ingrijpende middelen kan worden bereikt.

Wat zegt de Autoriteit Persoonsgegevens?

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft eind 2015 een onderzoeksrapport gepubliceerd, waarin ze tot de conclusie komt dat Bluetrace handelt in strijd met de wet. Het bedrijf geeft het publiek nauwelijks informatie over de verwerking van de persoonsgegevens via wifi-tracking, er worden meer gegevens verzameld dan nodig en deze worden langer bewaard dan noodzakelijk is voor de behartiging van het gerechtvaardigde belang.

Na het onderzoek heeft Bluetrace maatregelen getroffen, maar deze waren onvoldoende om de overtreding te beëindigen. De AP heeft daarom op 1 september 2016 bepaald dat Bluetrace binnen zes maanden de overtreding moet beëindigen. Doen zij dit niet, dan legt de AP een boete op. De AP wil hiermee bereiken dat Bluetrace in de toekomst zorgvuldiger omgaat met de persoonsgegevens van het winkelend publiek. Als je daadwerkelijk anoniem wil shoppen is er voorlopig maar één oplossing: zet je mobiele telefoon uit!

Bronnen:

Van Canneyt, ‘Big brother in de winkel? – wifi-tracking en de verwerking van persoonsgegevens’, Computerrecht 2016/125.

 https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/sites/default/files/atoms/files/rapport_db_bluetrace.pdf

 https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/nieuws/cbp-wifi-tracking-rond-winkels-strijd-met-de-wet

 https://www.bof.nl/2015/12/01/privacywaakhond-tegen-wi-fi-tracker-volg-niet-de-persoon-maar-de-wet/

 Artikel 29-werkgroep, WP 185, Advies 13/2011 over geolocatiediensten op slimme mobiele apparaten, 16 mei 2011.

Kamerstukken II 1997/98, 25 892, nr. 3.

 

 

 

 

(21)