Zondag 21 mei 2017

Auteursrecht op smaak?

auteursrecht op smaak

‘Over smaak valt niet te twisten’ is een bekend Nederlands spreekwoord. Dat dit spreekwoord niet in alle gevallen opgaat blijkt uit onderstaande zaak waarin partijen een conflict hebben over smaak.

Heksenkaas vs. Levola

‘Heksenkaas’ is een bij het publiek bekende smeerdip met roomkaas en verse kruiden voor op een toastje of op brood. Deze smeerdip is sinds 2012 verkrijgbaar in bijna elke supermarkt en delicatessenwinkel in Nederland. De producent van deze smeerdip is Levola. Sinds 2014 produceert Smilde voor Aldi-winkels een soortgelijke smeerdip genaamd ‘Witte Wievenkaas’. Ook European Food Company produceert een vergelijkbare smeerdip genaamd ‘Magic Cheese’. Levola is een gerechtelijke procedure gestart tegen beide producenten. Volgens Levola is de unieke smaak van haar Heksenkaas auteursrechtelijk beschermd, waardoor andere producenten de smeerdip niet zomaar na mogen maken om deze vervolgens op de markt te brengen. Kan Levola eisen dat de andere producenten stoppen met het produceren van hun smeerdips, omdat de smaak hiervan auteursrechtelijk beschermd wordt?

Wanneer is auteursrechtelijke bescherming mogelijk?

Of smaak auteursrechtelijk beschermd kan worden hangt af van de vraag of deze valt aan te merken als een ‘werk’ in de zin van artikel 10 Auteurswet (hierna: Aw). De vraag of een geur een werk is en daarmee auteursrechtelijke beschermd kan worden, is in de jurisprudentie al eerder aan de orde geweest. In het Lancôme/Kecofa-arrest heeft de Hoge Raad geoordeeld dat dit het geval is. Een geur wordt gezien als een werk in de zin van artikel 10 lid 1 Aw, omdat deze voor menselijke waarneming vatbaar is, een eigen oorspronkelijk karakter heeft, het persoonlijk stempel van de maker draagt en deze laatste twee eisen niet enkel noodzakelijk zijn voor het verkrijgen van een technisch effect.
Dit klinkt ingewikkeld en dat is het ook. In de praktijk komt het erop neer dat een werk voor menselijke waarneming vatbaar is als het werk tot uitdrukking is gebracht. Een idee dat in iemands hoofd zit kan dus niet worden beschermd. Van een eigen oorspronkelijk karakter is sprake als de vorm van het werk niet overgenomen is van een ander werk. Het werk heeft een persoonlijk stempel van de maker wanneer creatieve keuzes door de maker zijn gemaakt. De keuzes moeten berusten op subjectieve voorkeuren van de maker. Als het werk alleen een technisch effect tot gevolg heeft dan valt het niet onder het auteursrecht, maar kan het eventueel octrooirechtelijk worden beschermd.

Is smaak een ‘werk’?

De vraag of smaak valt onder een werk in de zin van artikel 10 Aw, omdat smaak voldoet aan de vereisten uit het Lancôme/Kecofa-arrest – en dus auteursrechtelijk beschermd kan worden – beantwoordt de rechtbank in de zaak tegen Smilde niet. Volgens de rechtbank heeft Levola niet beschreven welke elementen of combinatie van elementen van de smaak van de Heksenkaas leiden tot een eigen, oorspronkelijk karakter en persoonlijk stempel van de producent. In de zaak tegen European Food Company, komt de rechtbank door zelf te proeven wel tot het voorlopige oordeel dat European Food Company met haar Magic Cheese een inbreuk maakt op de auteursrechtelijke bescherming van de smaak van Heksenkaas.
Het definitieve antwoord op de vraag of smaak auteursrechtelijk beschermd kan worden moet dus nog door een hogere rechter worden gegeven. Het is afwachten hoe de rechter de volgende keer oordeelt.

 

Bronnen:

HR 16 juni 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU8940 (Lancôme/Kecofa)

Rb. Den Haag 13 januari 2015, IEF 14767 (Levola tegen European Food Company)

Rb. Gelderland 10 juni 2015, IEF 15013

 

 

(148)