Auteursrecht

In films hoor je vaak het woord copyright vallen, maar ook in (Nederlandse) boeken en artikelen komt dit vaak voor. Wat is dit nu precies? En is dit iets anders dan een auteursrecht? Moet je dan ook een © aan het einde van je artikel zetten om copyright te claimen?

Wat zijn auteursrechten?

Copyright is simpelweg de Engelse vertaling van het Nederlandse woord auteursrecht. Dus met beide begrippen wordt hetzelfde bedoeld. Auteursrechten maken deel uit van de zogenaamde intellectuele eigendomsrechten (hyperlink naar artikel over Wat is IE door Trix). Dit is een verzamelnaam voor rechten die liggen op creatieve voortbrengselen van de menselijke geest. Binnen het auteursrecht gaat het bijvoorbeeld om verhalen in een boek of schilderijen op een canvas. Het idee moet wel vorm hebben gekregen (bijvoorbeeld op papier maar kan ook digitaal): ideeën in je hoofd worden dus niet beschermd.

Wat komt in aanmerking voor auteursrechtelijke bescherming?

Niet elke creatie wordt auteursrechtelijk beschermd. De creatie moet een ‘werk’ zijn: bijvoorbeeld een boek of een foto. In de Auteurswet staat een lijst, waarin allerlei soorten werken worden opgesomd. Maar ook werken die niet in de lijst staan kunnen beschermd worden, als ze maar origineel genoeg zijn.

Hoe verkrijg je een auteursrecht?

Auteursrecht op een werk ontstaat op het moment van het creëren van het werk. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een merkenrecht of octrooirecht hoef je geen registratieprocedure te volgen. Een auteursrecht ontstaat dus automatisch op het moment dat je het idee op papier zet of het op een andere manier een vorm geeft. Het kost je dan ook geen geld om een auteursrecht te verkrijgen.

In de rechtspraak is een formule ontwikkeld om te bepalen of er op een werk auteursrecht kan liggen. De Hoge Raad (link naar algemeen artikel HR) heeft in het arrest de Endstra Tapes bepaald dat een werk een eigen oorspronkelijk karakter moet hebben en het persoonlijke stempel van de maker moet dragen. ‘Eigen oorspronkelijk karakter’ houdt in dat het werk niet aan het werk van een ander ontleend mag zijn. Met ‘persoonlijk stempel’ wordt bedoeld dat sprake moet zijn van een resultaat van scheppende menselijke arbeid en dat er creatieve keuzes zijn gemaakt. De Hoge Raad sluit af met de opmerking dat het in ieder geval niet mag gaan om iets dat zo banaal en triviaal is dat er geen creatieve arbeid aan vooraf is gegaan. Een verhaal dat je schrijft zal in principe wel beschermd kunnen worden, maar een kort appje naar je vrienden (‘tot zo!’) in principe niet.

Wat kun je met een auteursrecht?

De auteursrechthebbende is degene die bepaalt of het werk (1) openbaar gemaakt mag worden en (2) verveelvoudigd mag worden. Concreet betekent dit dat andere mensen jouw werk niet zomaar mogen delen met een breed publiek of mogen kopiëren zonder dat jij hier toestemming voor geeft. Je kan dit recht in principe tegen iedereen uitoefenen.

(0)