Zaterdag 13 februari 2016

Botsende rechten

Als iets van jou is, mag je ermee doen wat jij wilt! Toch? Dit lijkt op het eerste gezicht een open deur. Het eigendomsrecht is een recht dat je tegenover iedereen kunt uitoefenen. Kan dit recht toch opzij worden gezet door een ander recht? Deze vraag wordt beantwoord aan de hand van actuele en wat oudere zaken.

Charging Bull

Onlangs stond er een artikel in de Telegraaf over de Charging Bull. Dit is een beeld van een stier, dat kenmerkend is voor Wall Street. Dit artikel maakt enigszins duidelijk waar de grens ligt tussen het eigendomsrecht en het auteursrecht.

In 2011 kocht een Amerikaanse ondernemer de Charging Bull. Hij had de bedoeling om hier kleine replica’s van te maken en deze te verkopen aan toeristen. De maker van de Bull, de Amerikaanse kunstenaar Arturo Di Modica, gaf geen toestemming om zijn beeld te verveelvoudigen. Hij beriep zich op het auteursrecht dat de maker heeft op datgene wat hij gemaakt heeft. Dit auteursrecht krijgt de maker op zijn werk als het een eigen intellectuele schepping is. Het auteursrecht is, net als het eigendomsrecht, een recht dat je tegenover iedereen kan inroepen. Dus ook tegen de nieuwe eigenaar van de Charging Bull. Ook als het niet gekopieerd wordt, maar slechts in gewijzigde vorm wordt aangeboden, loop je de kans te worden teruggefloten door de oorspronkelijke maker.

Eigendomsrecht wijkt voor auteursrecht

Dit blijkt uit het Rien Poortvliet-arrest. Hier bood een man op een rommelmarkt schilderijtjes aan met tekeningen die gemaakt waren door Rien Poortvliet. Deze afbeeldingen waren afkomstig van oude kalenders. Na gebruik van de kalender had de eigenaar de afbeeldingen uitgeknipt en ingelijst. Nu het hier niet gaat om kopieën, maar om verandering van het origineel, komt de gedachte op dat dit is toegestaan. Niets is echter minder waar. Het is de eigenaar niet toegestaan het gekochte in een andere vorm aan te bieden. Hier botsen het eigendomsrecht en het auteursrecht en heeft het auteursrecht voorrang.

Auteursrecht wijkt voor eigendomsrecht

Toch zijn er ook gevallen waarin het eigendomsrecht voorrang heeft. In een rechtszaak over de afbraak van een onder architectuur gebouwde woning, besliste de rechter dat bij totale sloop van bijvoorbeeld een woning het auteursrecht vervalt. Hoewel hier wel auteursrechten op rusten van de architect, gaan deze niet zo ver dat ze de sloop van een gebouw kunnen tegenhouden. In dat geval kan het auteursrecht weer botsen met het algemeen belang. Bijvoorbeeld als een gebouw moet wijken voor een weg of een school.

Conclusie

Het eigendomsrecht heeft dus beperkingen. Het auteursrecht kan dit recht beperken, mits het gemaakte aan bepaalde eisen voldoet. Gebruiken, doorverkopen in dezelfde vorm en vernietigen mag wel. Wat niet mag, is het doen van aanpassingen of het in een andere vorm exploiteren. Hier zie je dus dat ook rechten die je op het eerste gezicht tegenover iedereen kunt uitoefenen, beperkt kunnen worden door een ander recht.

Bronnen:
http://www.telegraaf.nl/dft/nieuws_dft/23749859/__Verbod_miniatuurtjes_stier__.html

HR 19 januari  1979, NJ  1979, 412 (Poortvliet/Hovener)

ECLI:NL:PHR:2004:AN7830

(121)