Donderdag 17 november 2016

Je foto ongevraagd in de krant?

Mag je zomaar een foto van een willekeurige persoon gebruiken in de krant? Het overkwam een islamitische man die tijdens de verscherpte controles bij Schiphol aangehouden werd door de marechaussee. Op de voorpagina van de Volkskrant staat een grote foto van een islamitische man met een baard. De kop luidt: ‘Is Schiphol nog veilig?’ Is je privacy geschonden wanneer je duidelijk herkenbaar bent afgebeeld in een krant terwijl je daar geen toestemming voor hebt gegeven?

Welke vrijheid weegt zwaarder?  

Het auteursrecht kent aan de geportretteerde een bescherming toe tegen inbreuk op zijn recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer. Dit betekent dat de geportretteerde steeds een redelijk belang heeft om zich te verzetten tegen gebruik van zijn portret. In de grondwet staat de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting. Het recht op privacy van degene die in de krant staat afgebeeld botst hier met de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting van de Volkskrant. De vraag rijst welke vrijheid zwaarder weegt.

Portrecht

Wie op een foto afgebeeld staat, kan zich beroepen op het zogenaamde portretrecht. Onder portretrecht wordt een afbeelding van het gelaat van een persoon verstaan. Hierbij maakt het niet uit of het portret geschilderd of gefotografeerd is. Het is echter niet vereist dat de geportretteerde onmiddellijk herkenbaar is. De mogelijke herkenning door personen die de geportretteerde kennen is voldoende. Het privacybelang is de basis voor het portretrecht.

Het portretrecht bestaat uit twee opties. De eerste optie is dat het portret in opdracht is gemaakt en de tweede optie is dat het portret niet in opdracht is gemaakt. In het eerste geval heeft de maker van de foto de toestemming van de geportretteerde nodig om de foto te publiceren. In het tweede geval mag de foto in beginsel wel worden gepubliceerd. Op deze laatste bestaat een belangrijke uitzondering. Een niet in opdracht gemaakt portret mag niet gepubliceerd worden als de afgebeelde persoon ‘een redelijk belang’ heeft om zich tegen de publicatie te verzetten. Bij redelijk belang gaat het vaak om een privacybelang. Uit de rechtspraak blijkt dat het privacybelang van mensen die geen publieke bekendheid genieten zwaar weegt.

Schending privacy

De privacy van de man van wie de foto in de krant staat afgebeeld wordt geschonden. Het op deze wijze gebruiken van een portret is aan te merken als een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het privacybelang zwaar weegt bij personen die niet bekend zijn. Met de combinatie van foto en tekst heeft de Volkskrant de privacy van de geportretteerde geschonden. De Volkskrant moet een schadevergoeding van 1.500 euro betalen. Kortom, je mag mensen in de openbare ruimte fotograferen, deze foto’s mag je ook publiceren. Iemand die op de foto staat en redelijk belang heeft kan echter via het portretrecht de publicatie van de foto verbieden.

Bronnen:

MvT Auteurswet 1912, p. 11.

Gielen e.a. 2014, p. 529.

HR 14 juni 2013, IER 2013/60.

RB Amsterdam 14 september 2016, ECLI:NL:RBAMS:2016:5786.

ECLI:NL:HR:1997:ZC2364 (Discodanser).

ECLI:NL:HR:2003:AF3416 (Breekijzer).

ECLI:NL:HR:1994:ZC1240 (Ferdi E.)

Europese Hof voor de Rechten van de mens 7 februari 2012 (Caroline Von Hannover II).

(1521)