Vrijdag 1 april 2016

Fotograaf staat voor aap

David Slater, natuurfotograaf, is in 2011 in Indonesië aan het werk. Hij is daar om makaken te fotograferen. Als hij zijn camera even weg legt, wordt deze door een makaak meegenomen. De aap zet de camera aan en maakt honderden foto’s en ook een paar selfies. Een van deze selfies komt op Wikimedia terecht. Als Slater aan Wikimedia vraagt om deze foto te verwijderen, weigert de organisatie dat. Wikimedia meent dat de foto door de makaak gemaakt is, niet door Slater. Slater heeft volgens Wikimedia dus ook geen auteursrecht op de foto. Klopt wat Wikimedia hier zegt wel?

De rechtszaak

Als je de Amerikaanse auteurswet letterlijk neemt, dan staat er dat de persoon die door het knopje in te drukken een foto maakt, het auteursrecht op die foto krijgt.

Deze gedachte is ondertussen achterhaald. Vooral omdat het vaak de assistenten zijn die het knopje op de camera indrukken bij fotografieprojecten. Zij zouden dan het auteursrecht krijgen, terwijl de fotograaf met lege handen staat. De fotograaf krijgt nu het auteursrecht, omdat hij opdracht heeft gegeven om de foto te maken.

Dit argument brengt Slater ook naar voren: de makaak was zijn assistent. Maar is de makaak wel een assistent? Ze had de camera toch meegenomen zonder dat Slater het wist? Slater kan moeilijk zeggen dat hij de makaak opdracht heeft gegeven om een foto te maken. Dit vond de rechter ook. Hij oordeelde dat Slater geen auteursrecht heeft op de foto.

Maar krijgt de aap dan het auteursrecht? De rechter stelt eerst dat de president en het Congres van de Verenigde Staten de mogelijkheid hebben om de bescherming van wetten ook voor dieren te laten gelden. In de Amerikaanse auteurswet kan zo’n bescherming echter niet teruggevonden worden. Dit betekent dat dieren geen auteursrecht kunnen hebben op foto’s. Ook de makaak heeft niet het auteursrecht.

De Nederlandse wet

Hoe zou dit in Nederland zijn afgelopen?

Volgens artikel 1 van de Auteurswet (Aw) is de maker van een ‘werk’ degene die daar het auteursrecht op krijgt. Nu moet er eerst gekeken worden of de selfie een werk genoemd kan worden. Art. 10 Aw helpt hierbij. In dit artikel staat een opsomming van zaken die de wet bestempelt als ‘werk’. Onder nummer negen staat: fotografische werken. Hier valt de selfie ook onder.

Dan moet er gekeken worden wie de maker is. Bij de selfie is dat overduidelijk de makaak. Het lijkt er dus op dat Wikimedia gelijk krijgt.

Nu lopen we echter tegen een probleem aan. Het is en blijft een aap die de foto heeft gemaakt en niet een persoon. Dieren zijn een aparte categorie in het burgerlijk recht. Juridisch gezien kunnen zij geen eigendom hebben. In het Nederlandse recht heeft de makaak dus ook niet het auteursrecht op haar foto.

Conclusie

In Amerika komen ze tot het volgende oordeel: Slater kan niet bewijzen dat hij de auteursrechthebbende is. Hij heeft namelijk geen opdracht gegeven tot het maken van de foto. Daarnaast is de makaak als dier ook geen rechthebbende. In Nederland kan de makaak ook niet als auteursrechthebbende gelden. Het is een selfie en daarmee is de aap de maker. Een aap kan echter zelf deze rechten niet hebben. Wikimedia heeft dus gelijk.

Bronnen:

http://www.theguardian.com/world/2016/jan/06/monkey-selfie-case-animal-photo-copyright

http://www.nu.nl/tech/3858106/vs-verleent-geen-auteursrecht-selfie-aap.html

https://ictrecht.nl/ictrecht/het-auteursrecht-van-een-aap/

(106)