Intellectuele eigendom

Onderdelen

We hebben het intellectuele eigendomsrecht vooral omdat we het eerlijk vinden dat als iemand iets bedacht heeft, diegene daar ook geld mee mag verdienen. Daarnaast willen we zo stimuleren dat meer mensen creatieve dingen bedenken, dat is goed voor de gehele mensheid.

Het intellectuele eigendomsrecht kun je min of meer in twee onderdelen verdelen: ten eerste het auteursrecht, met het daarbij horende naburige recht en databankenrecht. Daarnaast kennen we het industriële eigendomsrecht, waaronder ook weer diverse rechten vallen, zoals het merken- en modellenrecht en het octrooirecht. Een hele opsomming dus, die nog niet eens compleet is! De verschillende rechten die relevant zijn in de informatiemaatschappij worden hieronder kort toegelicht

Auteursrecht

Het auteursrecht is het recht op een creatief werk. Als iemand ‘iets’ bedenkt dat creatief is, zal het al snel in aanmerking komen voor bescherming door het auteursrecht. Er zijn eigenlijk maar twee vereisten: het ‘iets’ moet zintuigelijk waarneembaar zijn of zijn geweest en het ‘iets’ moet creatief zijn. Voor creatief kennen we in Nederland de toverformule: EOK & PS, er moet sprake zijn van een eigen oorspronkelijk karakter en persoonlijke stempel van de maker. Inmiddels is door de Europese rechtspraak de toverformule iets aangepast.

Naburige rechten

Voor uitvoerende kunstenaars, zoals dansers of acteurs, kennen we de naburige rechten. Dit betekent dat de uitvoerend kunstenaar het opnamerecht heeft (om het optreden voor het eerst vast te leggen), maar ook het reproductierecht (kopieën maken van de opnames), verspreidingsrecht (om de opname in omloop te brengen) en recht tot immateriële openbaarmaking (de heruitzending).

Databankenrecht

Een databank is een systematische verzameling van elementen of gegevens (data). Belangrijk voor de verkrijging van het databankrecht is dat er geen inschrijving of iets dergelijke nodig is. Het is alleen nodig dat in de samenstelling, controle of presentatie van de inhoud een substantiële investering is gedaan. Op een databank kan daarnaast nog het auteursrecht gelden, als de verzameling bijvoorbeeld op een creatieve manier geordend is.

Octrooirecht

Het octrooirecht is het recht op een techniek en beschermd technieken die nieuw, inventief en nawerkbaar zijn. Nieuw en inventief spreekt misschien wel voor zich, maar wat wordt bedoeld met nawerkbaar? Dit betekent dat een vakman met de omschrijving van het aangevraagde octrooi het product na moeten kunnen maken. Je mag bij de octrooiaanvraag dus geen informatie achterhouden.

Modellenrecht

Voor de bescherming van een tekening (2D) of een model (3D) kennen we het modellenrecht. Dit recht heeft als vereiste dat de tekening of het model nieuw is en een eigen karakter kent, het NEK-vereiste. In principe ontstaat het modellenrecht bij inschrijving van het model in het modellenregister, maar in sommige gevallen kennen we bescherming toe aan niet-ingeschreven tekeningen en modellen.

Merkenrecht

Het merkenrecht is er voor om waren of diensten te onderscheiden van hun concurrenten. Je hebt verschillende soorten merken: woordmerken, beeldmerken, vormmerken, kleurmerken en klankmerken. Al deze tekens kunnen immers worden ingezet om een product of dienst mee aan te duiden. Belangrijkste vereiste is dat het teken onderscheidend vermogen heeft, dus dat een consument het teken koppelt aan het product of de dienst.

Handelsnaamrecht

Waar het merkenrecht er is voor de onderscheiding van waren en diensten, is het handelsnaamrecht er om ondernemingen te onderscheiden. Het lastige is dat een teken soms zowel een merk als een handelsnaam kan zijn, denk aan ING en Philips.

Hopelijk heeft deze korte uitleg je wat op weg geholpen in het intellectuele eigendomsrecht en verhoogt het je leesplezier bij de andere artikelen op deze website.

Bronnen:

Gielen, Kort begrip van het intellectuele eigendomsrecht, Kluwer: oktober 2015.

(0)