Woensdag 24 augustus 2016

Kopschoppers met hun kop op tv

Het is vrijdagavond 4 januari 2013: stapavond in Eindhoven. Een 22-jarige man loopt langs een groepje tieners dat wat aan het rotzooien is met een paar geparkeerde fietsen. De man besluit er iets van te zeggen. Slecht idee. Voor hij het weet, wordt hij tegen de grond geslagen. De tieners, kopschoppers genoemd, trappen op hem in tot hij niet meer beweegt. De man houdt er een zware hersenschudding en verwondingen in het gezicht aan over.

Kopschoppers

Alles is door een beveiligingscamera opgenomen, maar het lukt de politie niet de daders te vinden. Het Openbaar Ministerie (OM) besluit daarom de camerabeelden uit te laten zenden op Omroep Brabant. Dit heeft succes. Alle acht “kopschoppers”, zoals ze ondertussen in de media worden genoemd, melden zich binnen twee dagen bij de politie. Het eerste wat hun advocaat zegt, is dat de beelden niet zomaar uitgezonden hadden mogen worden en dat de rechter hier rekening mee moet houden door een lagere straf op te leggen.

Onduidelijkheid

Wat de gevolgen moeten zijn van het tonen van camerabeelden van verdachten op televisie is al lang onduidelijk. In een rechtszaak uit 2013 werd er bijvoorbeeld geen rekening mee gehouden door de rechter. Een maand later vond een andere rechter dit juist wel reden om een lagere straf op te leggen. Het was aan de rechter om in elke zaak weer opnieuw te beoordelen of hij het nodig vond de straf te verlagen. Het wachten was op de eerste zaak die door zou gaan naar de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland. Misschien zou hij een aantal regels kunnen opstellen. De kopschopperszaak gaf de Hoge Raad uiteindelijk deze kans.

Rechtbank en Hof

De rechtbank vond dat het laten zien van de camerabeelden op televisie had geleid tot een inbreuk op de privacy van de verdachten (artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens). Het OM ging in hoger beroep bij het Gerechtshof, maar die was het eens met de rechtbank. Volgens het Hof had het OM ook kunnen kiezen voor een minder zwaar middel, zoals het laten zien van “stills” (foto’s gemaakt van een filmbeeld). Hierdoor viel de straf lager uit dan door het OM was geëist en die ging vervolgens in cassatie (hoger beroep bij de Hoge Raad).

Hoge Raad

De Hoge Raad laat merken op de hoogte te zijn van de onduidelijkheid over wanneer wel of geen camerabeelden van verdachten mogen worden uitgezonden. Hij stelt daarom een lijst op van zeven factoren waar rekening mee moet worden gehouden:

–        de plaats of situatie die te zien is (openbaar of privé);
–        de persoon die te zien is (waaronder zijn/haar leeftijd);
–        bijzondere eigenschappen van de persoon (bekendheid/verdachte van misdrijf);
–        hoe herkenbaar de persoon is;
–        het doel van het opvragen en uitzenden van de beelden;
–        de manier van het opvragen en uitzenden van de beelden (Is er toestemming gevraagd? Waar en hoe vaak zijn de beelden te zien?);
–        de vraag of de beelden volgens de regels zijn verkregen.

Elke zaak is anders, dus het is lastig voor de Hoge Raad om één regel op te stellen die altijd zou moeten gelden. Voortaan zijn er zeven factoren waar rekening mee gehouden moet worden. Maar de Hoge Raad zegt er ook bij dat het uiteindelijk de rechter is die de beslissing neemt. Zelfs als het OM overal rekening mee heeft gehouden en de beelden mochten worden uitgezonden, dan nog mag de rechter nog altijd een lagere straf opleggen.

Geen echte duidelijkheid

De Hoge Raad heeft in zijn uitspraak bevestigd dat het OM camerabeelden van misdrijven mag laten uitzenden. Ook staat nu vast waarmee rekening moet worden gehouden bij de beslissing om dit wel of niet te doen. Welke gevolgen het uitzenden van beelden heeft voor de zwaarte van de straf, is echter niet duidelijker geworden. De rechter heeft uiteindelijk altijd het laatste woord.

Bronnen:
http://www.ad.nl/ad/nl/1013/Buitenland/article/detail/3394695/2013/02/15/Geweldpleger-Eindhoven-gaf-zichzelf-niet-aan-uit-angst-voor-straf.dhtml

http://www.omroepbrabant.nl/?news/1977701033/Kopschoppers+geruchtmakende+mishandeling+Vestdijk+Eindhoven+woensdag+voor+de+rechter.aspx

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:2013:4543

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2013:5955

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2014:63

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2015:3024

http://wetten.overheid.nl/BWBV0001000

 

 

(105)