Dinsdag 10 oktober 2017

Ik heb het recht om alles te zeggen wat ik vind

Meningsuiting

Dankzij het internet staan we in contact met de hele wereld, zonder daadwerkelijk bij elkaar in de buurt te zijn. Het internet is de grootste informatiebron en via het www word je overstelpt met filmpjes, blogs, artikelen en meningen van over de hele wereld. Iedereen voelt zich veiliger om vanachter een computer ergens op te reageren. Je spreekt immers niet rechtstreeks tegen degene naar wie je schrijft. Dit kan erin resulteren dat mensen minder goed nadenken over de bewoording, gevolgen of de toon van hun bericht. Een onbeleefde opmerking maken of iemand uitschelden behoort tot de dagelijkse praktijk. Als reactie wordt vaak het recht op vrijheid van meningsuiting erbij gehaald “ik heb het recht alles te zeggen wat ik vind”, maar is dat wel zo?

Wat houdt vrijheid van meningsuiting in?

Het recht op vrijheid van meningsuiting is opgenomen in art. 7 van de Grondwet. Het is dus een grondrecht. Ook is het neergelegd in art. 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Het recht op vrijheid van meningsuiting is breder dan alleen het geven van je mening. Het houdt ook het vergaren, doorgeven en ontvangen van informatie in.

Handyside & de Sunday Times

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft twee belangrijke arresten gewezen. Allereerst het Handyside arrest uit 1976. Het ging om de uitgave van het ‘Rode Boekje’ in Engeland. Dit stond vol ‘puberale’ zaken zoals eigen keuzes, seksuele relaties en het afzetten tegen je ouders. Geen populaire mening in de jaren 70 en het boek werd verboden. Dit was volgens het EHRM tegen de vrijheid van meningsuiting. De vrijheid van meningsuiting is namelijk de hoeksteen van de samenleving en moet worden beschermd. Ook indien de mening schokkend of niet gangbaar is. Het houdt geen vrijbrief voor het uiten van schokkende of kwetsende meningen in. In hoeverre de vrijheid van meningsuiting beperkt mocht worden werd bepaald in het Sunday Times arrest. Hierin stelde het EHRM de voorwaarden op voor de beperking van de vrijheid van meningsuiting. De beperking moet in de wet zijn opgenomen, een legitiem doel dienen en noodzakelijk zijn in een democratische samenleving. Er is dus altijd een afweging van alle betrokken belangen indien het recht van vrijheid van meningsuiting wordt beperkt.

Wat betekent dit op het internet?

Het internet heeft de snelheid waarmee we informatie met elkaar kunnen delen en hoe we met elkaar communiceren vergroot. Online content veroudert snel, iets wat ‘s ochtends nog nieuw was, is bij de lunch al oud. Voor veel ‘likes’ moet je snel reageren. Het liefst met een grappige, controversiële of overdreven mening. Het nadeel is dat er minder snel wordt nagedacht over wát men precies onder een bericht zet. Dit kan resulteren in kwetsende opmerkingen die, bij nader inzien, helemaal niet grappig of relevant zijn. Hoewel je niet direct opgepakt zal worden voor het kwetsen van iemand online, is het belangrijk na te denken of jouw bericht iets toevoegt aan het debat of dat het onnodig controversieel of onaardig is.

Conclusie

Het recht van vrijheid van meningsuiting houdt in dat je mag zeggen wat je wilt, zelfs als dat controversieel of ongewenst is. Het betekent alleen niet dat je mag kwetsen. Doordat jouw opmerking online snel verouderd raken, wordt er soms sneller gereageerd dan er wordt nagedacht. Dit kan resulteren in kwetsende reacties. Hoewel de nationale autoriteiten beperkt zijn in het inperken van grondrechten, zou zelfcensuur op het internet geen overbodige luxe zijn, want (bijna) alles mogen zeggen, houdt niet in dat ook alles moet worden gezegd.

Bronnen:
Grondwet & Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Handyside arrest
Sunday Times arrest

(261)