Zondag 5 februari 2017

Naming and shaming: een kijkje in de keuken voor iedereen

Mogen oude inspectierapporten, waarin de keukens van restaurants worden beschreven, openbaar worden gemaakt? Stel, je kiest waar je wilt gaan eten en hecht veel belang aan de hygiëne van de keuken. Hoe kom je hierachter? Je kan gaan kijken naar de reviews op internet maar deze reviews zullen toch een mate van vooringenomenheid hebben. Hier dacht RTL Nederland wat op te hebben gevonden, een lijst met restaurants die onder verscherpt toezicht staan van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (hierna: NVWA) Zo kan men gelijk zien wat de status is van de voedselveiligheid en hygiëne in een restaurant bij hen in de buurt. De lijst was opgevraagd door RTL in het kader van de Wet Openbaarheid Bestuur (hierna: WOB). Onder deze wet kan een burger inzicht krijgen in overheidshandelen. Maar is dit wel eerlijk tegenover de restauranthouders?

Een aantal restaurants hebben op de beslissing gereageerd door een kort geding aan te spannen (een versnelde behandeling van de zaak) tegen de NVWA. De restaurants waren bang dat ze door de inspectierapporten reputatieschade zouden lijden en de klanten zouden wegblijven. De voorzieningenrechter heeft hier nu een uitspraak over gedaan waarin hij de NVWA gelijk gaf.

Onevenredig benadeeld

Het gaat hier om verouderde inspectierapporten uit 2015, inmiddels kan de hygiëne natuurlijk een stuk verbeterd zijn. Ook kan het zijn dat een restaurant is veranderd van eigenaar of dat er ander personeel is aangenomen. Hierom waren de restauranthouders van mening dat zij onevenredig werden benadeeld in de zin van art. 10 lid 2 sub g van de WOB. Dit is een van de relatieve weigeringsgronden die ervoor kan zorgen dat openbaarmaking moet worden geweigerd. Als er sprake is van een dergelijke relatieve weigeringsgrond, zoals genoemd in art. 10 lid 2 van de WOB, dient het bestuursorgaan waarvan de informatie wordt verzocht een belangenafweging te maken. Deze afweging gaat tussen enerzijds het belang van openbaarheid en anderzijds het belang genoemd in het artikellid.

Vervolgens zal de rechter beoordelen of het bestuursorgaan in redelijkheid tot uitkomst van zijn belangenafweging heeft kunnen komen. Hierbij wordt het uitgangspunt van de WOB zwaar meegewogen. Dit uitgangspunt houdt in dat “informatie die een bestuursorgaan onder zich heeft, op verzoek, openbaar wordt gemaakt, tenzij er belangen zijn die zich daar tegen verzetten”.

Contextinformatie

De rechter heeft in dit geval geoordeeld dat de restauranthouders wel nadeel ondervonden maar niet onevenredig veel. De inspectierapporten geven namelijk veel contextinformatie waaruit duidelijk wordt dat het gaat om verouderde rapporten. Ook heeft de NVWA stilgestaan bij de mogelijkheid dat een zaak een nieuwe eigenaar heeft gekregen en dat de voorschriften voor voedselveiligheid en hygiëne nu wel worden nageleefd. RTL Nederland en andere ontvangers zouden in staat zijn om de informatie op waarde te schatten en deze zorgvuldig te gebruiken. Hiermee zijn de belangen van de restauranthouders voldoende worden gewaarborgd. De voorzieningenrechter heeft geoordeeld dat de NVWA in redelijkheid tot zijn beslissing is gekomen. Dat potentiële klanten ondanks vermelding dat het gaat om verouderde rapporten, toch kunnen worden afgeschrikt is voor de NVWA geen reden om van openbaarmaking af te zien.

Toekomstbeeld

Stel, alle inspectierapporten komen voortaan online te staan, te raadplegen door iedereen. De restaurants die slecht hebben gescoord zullen hierdoor in het begin schade ondervinden. Maar als de lijst regelmatig wordt geüpdatet kan dit ook gebruikt worden om vooruitgang te laten zien. Als een restaurant van een 4 naar een 8 gaat, snappen de klanten ook dat het restaurant de zaakjes nu wel op orde heeft. Dit zal leiden tot een betere situatie voor beide kanten. De overheid kan aantonen dat ze een transparant beleid voert en restaurants hebben een onafhankelijk middel om de kwaliteit van hun keuken te laten zien.

Bronnen:

https://www.nrc.nl/nieuws/2016/08/31/eten-in-gezelschap-van-ratten-en-een-pad-4079645-a1518879

https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Rechtbanken/Rechtbank-Amsterdam/Nieuws/Paginas/Inspectierapporten-over-restaurants-mogen-openbaar.aspx

https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBAMS:2016:5665

 

(17)