Onrechtmatige daad

Wie moet schadevergoeding aan jou betalen als je wordt aangereden door een auto, die door een computer wordt bestuurd? Het antwoord op deze vraag is nog niet zeker. Normaal gesproken kun je in de wet zien wat jouw juridische mogelijkheden zijn, maar zo makkelijk is het niet altijd. Vaak gaan de technologische ontwikkelingen namelijk zo snel, dat de wet niet op tijd kan worden aangepast. Maar wat gebeurt er als jij schade oploopt door iets dat nog niet in de wet is geregeld?

Vroeger: de Zutphense waterkraan

Vroeger had je alleen recht op schadevergoeding als jouw schade was veroorzaakt door iemand die iets deed dat in strijd was met de wet. Hierdoor zijn wel eens vervelende situaties ontstaan. Een voorbeeld is het Zutphense waterkraan-arrest uit 1910. In deze zaak leed een handelaar waterschade door een lekkage. Hij kon de hoofdkraan niet afsluiten, dat kon alleen de vrouw die bovenin het pakhuis woonde. De vrouw weigerde dit te doen, waardoor de handelaar veel meer waterschade opliep dan als ze dit wél zou hebben gedaan. De handelaar stapte naar de rechter, maar kreeg zijn schade niet vergoed. In de wet stond namelijk nergens geschreven dat de vrouw verplicht was de hoofdkraan af te sluiten!

Hoe gaat de onrechtmatige daad tegenwoordig?

Gelukkig zou een zaak zoals die van de Zutphense waterkraan tegenwoordig heel anders gaan. Het is niet meer nodig dat een onrechtmatige daad van tevoren al in de wet is beschreven. Volgens artikel 162 van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek is het namelijk ook onrechtmatig als iemand iets doet (of juist niet doet) dat in strijd is met ongeschreven regels. Om dan je schade vergoed te krijgen, gelden – kort samengevat – onder andere de volgende drie voorwaarden

1. Toerekenbaarheid

Degene die jouw schade veroorzaakt, moet een verwijt kunnen worden gemaakt. Als zijn gedrag niet verwijtbaar is of volgens de (geschreven of ongeschreven) regels niet voor zijn rekening komt, heb je geen recht op schadevergoeding. Een voorbeeld: je kunt iemand die blind en doof is moeilijk verwijten dat hij jou niet waarschuwt voor een gevaarlijke situatie. Hij is daar zelf namelijk ook niet van op de hoogte. Als jij dan schade lijdt, zou het natuurlijk niet eerlijk zijn als hij die schade zou moeten betalen.

2. Schade
Om schadevergoeding te krijgen, moet je natuurlijk wel schade hebben geleden. Als iemand jouw fiets kapot maakt, is het gemakkelijk te bepalen wat jouw schade is. Dat is veel moeilijker als iemand psychische klachten oploopt bij een verkeersongeval. Hoeveel schadevergoeding moet diegene dan krijgen? Omdat rechters niet alles weten over alle mogelijke soorten schade, krijgen ze bij zulke vragen vaak advies van psychologen of andere deskundigen.

3. Causaal verband
Om iemand aansprakelijk te stellen voor jouw schade, moet deze schade wel zijn veroorzaakt door zijn gedrag. Als de schade ook zonder zijn gedrag zou zijn ontstaan, heb je dus geen recht om schadevergoeding van hem te krijgen. Het is ook mogelijk dat jouw schade maar deels door zijn gedrag is veroorzaakt en dat die schade dus ook maar deels door hem moet worden vergoed. Als na een auto-ongeluk blijkt dat je je gordel niet om had, kan het dus zo zijn dat je alleen de schade vergoed krijgt die had geleden als je je gordel wél om had gedaan.

Is dit genoeg?

De wet kan niet altijd op tijd worden aangepast aan nieuwe technologische ontwikkelingen. Gelukkig staat er een soort wettelijk ‘vangnet’ in artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek. Als je schade lijdt door iets dat nog niet in de wet is geregeld, kun je dankzij dit artikel misschien toch nog schadevergoeding krijgen. Het kost dan nog steeds veel tijd voordat de rechter bepaalt of je die schade ook echt vergoed moet krijgen. Wat vind jij? Is dat voldoende of moet je altijd van tevoren in de wet kunnen zien of je in je recht staat?[HP1]

Bronnen:

Arrest Zutphense Waterleiding: HR 10 juni 1910, W 9038
Art. 6:162 BW
Art. 6:101 BW

(0)