Woensdag 31 augustus 2016

School houdt jou in de gaten

Stel, je bent druk bezig met een profielwerkstuk over de opkomst van Islamitische Staat (IS). Via de computer in de schoolbibliotheek heb je een aantal goede bronnen gevonden en het eerste hoofdstuk is zo goed als af. Plotseling voel je een hand op je schouder. Het is je mentor, die je met een strenge blik vertelt dat je met hem mee moet komen. Even later zit je tegenover de directeur. Indringend kijkt hij je aan en vraagt: “Klopt het dat je via Google hebt gezocht op termen als ‘jihad’, ‘IS’ en ‘vechten in Syrië’?”

Software

Als het aan Stichting Importunus ligt, is dit iets wat binnenkort zou kunnen gebeuren. Deze stichting heeft software ontwikkeld die ervoor zorgt dat de schoolleiding een seintje krijgt, wanneer er op een schoolcomputer gezocht wordt op bepaalde termen. Hierdoor zouden scholen op tijd kunnen ingrijpen bij jongeren die overwegen naar Syrië af te reizen. De vraag is of dit niet te ver gaat. Mag een school zomaar zijn leerlingen in de gaten houden?

Privacy

Iedereen heeft recht op privacy. Dat staat in artikel 10 van de Grondwet. Dit is een grondrecht (of mensenrecht), wat betekent dat dit recht voor iedereen geldt. Natuurlijk is het niet mogelijk om iedereen altijd volledige privacy te geven, maar inbreuk maken mag niet zomaar. De vraag is nu: wanneer is een privacyinbreuk wél toegestaan?

Proportionaliteit

Ten eerste moeten we kijken naar de verschillende belangen. Een inbreuk op de privacy is alleen toegestaan als het doel zwaarder weegt dan de schending van het belang. Dit wordt het “proportionaliteitsvereiste” genoemd. In dit geval betekent het dat we moeten gaan kijken wat belangrijker is: het voorkomen van terrorisme of de privacy van leerlingen. Duidelijk is dat het doel hier wel zwaar weegt.

Subsidiariteit

Maar dan zijn we er nog niet. Voor een toegestane inbreuk op de privacy is namelijk ook nodig dat is voldaan aan het “subsidiariteitsbeginsel”. Oftewel: is het noodzakelijk dat scholen hun leerlingen controleren? Of bestaat er een minder ingrijpende manier om terrorisme te voorkomen?

Een school kan alleen controleren wat er op de schoolcomputers gebeurt. Veel mensen internetten tegenwoordig vooral via hun mobiele telefoon. En zeg nou zelf: als jij geïnteresseerd bent in IS, dan ga je toch niet op school uitzoeken hoe je ze kunt helpen? De kans dat de software van Stichting Importunus terrorisme gaat voorkomen, lijkt dan ook niet erg groot.

Daarnaast is er een minder ingrijpende manier om het doel te bereiken. De controle kan ook anoniem worden gedaan. Mocht een school er dankzij de software achterkomen dat er veel op bepaalde termen wordt gezocht, dan kunnen leraren het onderwerp ‘terrorisme’ tijdens de les behandelen. Op die manier worden alle leerlingen erbij betrokken.

Privacy of veiligheid?

Met de software van Stichting Importunus wordt de privacy van leerlingen geschonden, maar soms is dit nu eenmaal noodzakelijk. Het doel van de software is belangrijk: voorkomen dat leerlingen op een verkeerde manier in IS geïnteresseerd raken. Wel zou de schending minder erg zijn als leerlingen anoniem gecontroleerd zouden worden.

Met de vraag of scholen hun leerlingen mogen controleren, kun je dus twee kanten op. Wat vind jij belangrijker? Privacy of veiligheid? Is het noodzakelijk het computergedrag van leerlingen in de gaten te houden?

Bronnen:

www.hpdetijd.nl/2015-06-18/big-brother-strijd-jihadisme-hoe-erg-is

www.importunus.org

http://wetten.overheid.nl/BWBR0001840

 

 

 

(72)