Donderdag 22 september 2016

Usedsoft arrest

Stel je bent een advocatenkantoor en voor al je werknemers heb je een computer met Microsoft Windows erop. Zonder erbij na te denken, hebben bijna al je werknemers Windows 10 geïnstalleerd. Vervolgens kwamen ze er achter dat het niet fijn werkt. Privé werk je al jaren met het besturingssysteem van Apple, OS X, en je besluit voor je hele bedrijf iMacs te kopen. Alleen heb je nu licenties voor Windows over en deze wil je verkopen. Je verkoopt de licenties aan Usedsoft en die verkoopt de licenties vervolgens voor prijzen die ver onder de prijs van ’nieuwe’ software liggen aan andere bedrijven. De koper kan de software die zij van Usedsoft gekocht heeft op de servers van Microsoft downloaden met behulp van de codes op de gebruikslicentie. Op deze manier beschikt de koper over de meest actuele versie, eigenlijk is er dus geen sprake van tweedehands software. Mag Usedsoft de gebruikte software wel doorverkopen zonder toestemming van de auteursrechthebbende op de software?

Deze vraag wordt beantwoord door het Europese Hof van Justitie in het Usedsoft-Oracle arrest. Voordat we het antwoord van het Hof geven, zullen we eerst kort uitleggen wat een licentie is en wat de uitputtingsregel inhoudt.

Licentie

Als auteur van een auteursrechtelijk beschermd werk krijg je automatisch het recht om te bepalen wie jouw werk mag openbaren of verveelvoudigen. Software wordt door het Europees en Nederlands auteursrecht beschermd, en dus moet de auteur van een computerprogramma aan derden toestemming geven voordat ze de software mogen installeren of distribueren. Deze toestemming wordt een licentie genoemd. Er zijn veel verschillende soorten licenties, waarbij de gebruiker bij de ene licentie meer mogelijkheden heeft tot het gebruik van de software dan bij een andere licentie.

Uitputtingsregel

De uitputtingsregel geeft toestemming om exemplaren na de eerste rechtmatige verkoop in de Europese Unie door te verkopen zonder belemmeringen. De uitputtingsregel is belangrijk, omdat je anders bijvoorbeeld niet een boek cadeau zou mogen geven. De Europese wetgever heeft een richtlijn ontworpen waarin de uitputtingsregel is opgenomen voor software op fysieke dragers, oftewel software op bijvoorbeeld cd-roms. Alleen hoe zit dit nu met gedownloade software? Is dit ook verkoop of sluit je dan alleen een contract?

Beoordeling door het Hof van Justitie

Het Hof bepaalt in het arrest eerst dat de term ‘verkoop’ een unierechtelijk begrip is en dus in elk EU land hetzelfde moet worden uitgelegd. Verkoop is volgens het Hof “een overeenkomst waarbij een persoon tegen betaling van een prijs zijn eigendomsrechten op een hem toebehorende lichamelijke of onlichamelijke zaak aan een ander overdraagt”. In het Usedsoft arrest gaat het alleen niet om de verkoop en levering van een fysiek exemplaar van software, maar om een licentieovereenkomst in combinatie met het downloaden van de software. De belangrijkste vraag is dus of er een eigendomsrecht op de softwarekopie is overgedragen. Oftewel: het moet gaan om verkoop. Niet elke licentieovereenkomst is echter een verkoop. Daarom geeft het Hof aan dat er sprake moet zijn van een licentie die onbeperkt is in tijd en er een redelijke vergoeding tegenover moet staan die in overeenstemming is met de economische waarde van de software. Ook moet de verkoper zijn eigen kopie van de software onbruikbaar maken en hij mag zijn licentie niet opsplitsen. Dit laatste betekent dat wanneer je in één contract 25 licenties koopt, je ze alleen als bundel weer mag verkopen.

Het antwoord op de vraag is dus dat de uitputtingsregel van artikel 4 lid 2 Softwarerichtlijn van toepassing is, dat Usedsoft de software mag doorverkopen en dat de auteursrechthebbenden van de software de licentiedoorverkoop niet mogen verhinderen.

Bronnen:

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?docid=124564&doclang=NL

http://blog.iusmentis.com/2012/07/04/gedownloade-software-mag-worden-doorverkocht

http://www.ivir.nl/publicaties/download/899

(139)